Boşanma davalarında en fazla merak edilen konulardan biri nafakadır. Ancak “boşanan kadın kesinlikle nafaka alır” veya “çalışan kişiye nafaka verilmez” şeklindeki genel ifadeler hukuken doğru değildir.
Nafaka konusunda karar verilirken tarafların ekonomik ve sosyal durumları, ihtiyaçları, gelirleri, kusur durumları ve somut olayın özellikleri dikkate alınır. Bu süreçte maddi ve manevi tazminat ve mal paylaşımı gibi diğer konular da değerlendirilebilir.
Boşanma davasında hangi nafaka türleri vardır?
Boşanma sürecinde temel olarak tedbir nafakası, yoksulluk nafakası ve iştirak nafakası gündeme gelebilir.
Tedbir nafakası, boşanma davası devam ederken eşin veya çocukların geçici olarak desteklenmesini amaçlar.
Yoksulluk nafakası ise boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek tarafın geçimini sağlamak amacıyla talep edilebilir. Türk Medeni Kanunu’nun 175. maddesine göre boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru diğer taraftan daha ağır olmamak şartıyla, diğer eşten mali gücü oranında nafaka isteyebilir. Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz.
İştirak nafakası ise çocuğun bakım, eğitim ve diğer giderlerine katkı sağlanması amacıyla gündeme gelir.
Çalışan eş nafaka alabilir mi?
Çalışıyor olmak tek başına yoksulluk nafakasının kesin olarak reddedilmesi anlamına gelmez. Burada kişinin gelirinin niteliği, düzenli olup olmadığı, yaşam koşulları ve boşanma sonrasında yoksulluğa düşüp düşmeyeceği değerlendirilir.
Bu nedenle “sigortalı çalışan eş nafaka alamaz” şeklindeki kesin bir yaklaşım doğru değildir.
Erkek de nafaka alabilir mi?
Evet. Nafaka hakkı yalnızca kadınlara tanınmış bir hak değildir.
Kanun, cinsiyete göre değil, somut koşullara göre düzenleme yapmaktadır. Şartları taşıyan erkek eş de yoksulluk nafakası talep edebilir.
Nafaka miktarı nasıl belirlenir?
Nafaka için kanunda herkes açısından geçerli sabit bir miktar bulunmamaktadır.
Mahkeme değerlendirme yaparken tarafların ekonomik ve sosyal durumlarını, gelirlerini, ihtiyaçlarını ve somut olayın özelliklerini dikkate alır.
Bu nedenle “maaşı 50.000 TL olan kişi şu kadar nafaka öder” şeklinde genel ve kesin bir hesaplama yapmak hukuken doğru değildir.
Nafaka daha sonra değiştirilebilir mi?
Evet. Tarafların ekonomik durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirmesi hâlinde nafakanın artırılması ya da azaltılması mümkün olabilir. Türk Medeni Kanunu’nun 176. maddesi bu konuda düzenleme içermektedir.
Bu nedenle boşanma kararından yıllar sonra dahi ekonomik koşulların ciddi şekilde değişmesi hâlinde nafakanın yeniden değerlendirilmesi gündeme gelebilir.
Nafaka ne zaman sona erer?
Yoksulluk nafakasına ilişkin kanuni şartların ortadan kalkması durumunda nafakanın sona ermesi veya kaldırılması söz konusu olabilir.
Örneğin nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi hâlinde irat şeklindeki yoksulluk nafakası kendiliğinden sona erer. Kanunda ayrıca bazı durumlarda mahkeme kararıyla kaldırılma düzenlenmiştir.
Nafaka konusunda önemli olan, kişinin yalnızca medeni durumunun değil, ekonomik ve sosyal koşullarının da birlikte değerlendirilmesidir.
Sık Sorulan Sorular
Boşanma davasında hangi nafaka türleri bulunur?
Boşanma sürecinde temel olarak tedbir nafakası, yoksulluk nafakası ve iştirak nafakası gündeme gelebilir.
Çalışan veya sigortalı olan eş nafaka alabilir mi?
Çalışıyor olmak tek başına yoksulluk nafakasının kesin olarak reddedilmesi anlamına gelmez. Gelirin niteliği, düzenli olup olmadığı, yaşam koşulları ve boşanma sonrasında yoksulluğa düşüp düşmeyeceği değerlendirilir.
Erkek eş boşanma davasında nafaka talep edebilir mi?
Evet. Nafaka hakkı yalnızca kadınlara tanınmış bir hak değildir. Şartları taşıyan erkek eş de yoksulluk nafakası talep edebilir.
Sabit bir nafaka miktarı veya hesaplama oranı var mıdır?
Nafaka için kanunda herkes açısından geçerli sabit bir miktar bulunmamaktadır. Mahkeme tarafların ekonomik ve sosyal durumlarını, gelirlerini, ihtiyaçlarını ve somut olayın özelliklerini dikkate alır.
Karara bağlanan nafaka miktarı sonradan artırılabilir veya azaltılabilir mi?
Evet. Tarafların ekonomik durumlarının değişmesi veya hakkaniyetin gerektirmesi hâlinde Türk Medeni Kanunu'nun 176. maddesi uyarınca nafakanın artırılması veya azaltılması mümkündür.
Yoksulluk nafakası hangi durumlarda kendiliğinden veya mahkeme kararıyla sona erer?
Nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi hâlinde irat şeklindeki yoksulluk nafakası kendiliğinden sona erer. Ayrıca kanunda belirtilen durumların varlığında mahkeme kararıyla kaldırılabilir.